Rothko en de kunst van het weglaten

Sinds een paar jaar mag ik politiemensen opleiden om met collega’s in gesprek te gaan over hun waarden en de (morele) betekenis van hun werk. Dat is fijn om te doen! Er komt van alles in samen waar ik in mijn leven zelf mee bezig ben geweest. Mensen met elkaar in contact brengen. Hen inspireren om de diepte in te gaan en in contact te zijn over wat er toe doet, maar wat vaak verborgen blijft; persoonlijke verhalen te delen en daardoor meer begrip voor elkaar te krijgen; veiligheid scheppen door zelf open en kwetsbaar te zijn; echt luisteren en doorvragen vanuit belang-stelling in elkaar. Het is cultuur verandering van binnenuit. In zo'n maatschappelijk belangrijke organisatie! Communiceren op de vierkante millimeter. 

Het is een inspirerende zoektocht. Veel deelnemers hebben behoefte aan structuur en duidelijkheid, maar ik wil juist niet invullen. Ik wil een voorbeeld zijn van ‘ruimte geven’, maar ik ben wel de cursusleider. Ik wil het ze zelf laten ervaren, maar wel focussen op de essentie. Ik wil kennis overbrengen door ze er zelf achter te laten komen. Omdat ik weet dat het zo werkt. 

Er zijn parels van oefensessies bij. Onvergetelijke momenten van grote schoonheid en echtheid, naast gezoek en te strakke teugels waarin niets gebeurd. Waar dan weer veel van wordt geleerd. Kansen die niet worden herkend, tegenover natuurtalenten. Ik gebruik een metafoor: je steekt een vuurtje aan en zodra het goed brandt, afblijven! – Hoogstens af en toe een nieuw blokje erop. Maar eerst goed opstoken dus! Of over omgaan met weerstand: Alsof je een jong katje lokt, als je te ruw bent, is het zo weer weg door één verkeerde beweging. Kan je weer overnieuw beginnen. Ik verzin leerervaringen, geen lessen. Ik wil ze voorbereiden op het niet invullen.

En dan sta ik voor de doeken van Rothko. De grote leegte, de stilte. Ik mag erin stappen en alles zien wat ik zie, alles voelen wat ik voel. Hij heeft iets gezien en het voor me geschilderd zonder het zelf in te vullen. Daardoor kan ik zelf bepalen waar ik naar sta te kijken. Ik zie de zee , de aarde, de horizon, de zon, opkomend of ondergaand. Ik zie ramen waardoor ik naar buiten kijk, of ik kijk juist naar binnen in mijn eigen ziel. Ik zie liefde. Het heelal. Ik zie angst, pijn, Auschwitz, IS, wanhoop. Kleinheid en Grootheid. Ik kijk in een reusachtige spiegel.

Ik lees over zijn leven en zoektocht, zijn late ontdekking van de kunst. Het lef om een grote opdracht terug te geven omdat het niet past bij zijn sociale overtuiging. Hij kiest niet voor roem en het grote geld, maar voor zijn oprechte zoektocht naar zijn eigen stijl, waarin hij de essentie kan schilderen. Hij laat steeds meer weg.

Rothko is mijn held. Mijn zielsverwant. Hij geeft richting, een ingang, hij inspireert zonder zelf in te vullen. Ik mag mijn eigen thema’s inbrengen en zo is zijn werk als een spiegel waarin ik mijn eigen binnenste kan zien. Het ultieme waarde(n)volle gesprek met mezelf.

(Rothko is nog tot 1 maart 2015 te zien in het Haags Gemeente museum. Een aanrader!)

 

 

 

 

Inhoud syndiceren