Playback Theatre Leadership Programme in Hungary: De deelnemers

Nog één week te gaan. De tijd vliegt. Vandaag ben ik maar eens 'thuis' gebleven. Niet mee gegaan met de anderen naar Budapest of naar het meer. Hoe leuk dat ook is. Om een beetje uit te rusten en deze blog te schrijven. Morgen begint alweer de derde en laatste week. De eerste week onder leiding van Aviva Rosenthal en Veronica Needa was inspirerend, leerzaam en soms hilarisch. Veel playback gedaan en spelletjes, liedjes en werkvormen uitgewisseld. Jonathan Fox, die hier afgelopen vrijdag met ons zijn 70e verjaardag vierde, leid ons vanaf de tweede week. Hij bracht een nieuwe dimensie en verdieping in. De meester aan het werk. Wat een voorrecht om met hem te werken.

Ik leer veel tijdens het programma, waarover later meer. Maar ach, die gesprekken met de andere deelnemers: tijdens de maaltijden in de tuin (in de schaduw want het is 35 graden of meer), s'avonds in de pub in het dorp, in de bus op weg naar het meer of naar Budapest, waar we ook zijn of wat we ook doen, steeds weer die fijne gesprekken over Playback. Wat een fantastisch leuk gezelschap! Allemaal intelligente, bevlogen en prettig gestoorde mensen die net als ik gekozen hebben voor playbacktheatre. In de meest prachtige accenten gesproken Engels: Russisch, Spaans, Duits, Hongaars. We wisselen we uit over ons leven en ons werk met Playback. Een kleine greep uit de verhalen:

In Rusland, Zweden, Chili en Brazilie geven mensen Playbacktheatre lessen aan de universiteit. Anderen gebruiken Playback voor traumaverwerking: in Afghanistan, Zuid Afrika, hier in Hongarije en ook in Chili. Weer anderen combineren Playback met programma's voor veranderingsprocessen in organisaties, zoals in Zweden, Israel en Singapore. Velen werken met Playback en Psychodrama als therapeut. Velen doen playback met kinderen, binnen en buiten het onderwijs, om ze te leren reflecteren. O.a. in Cuba en Singapore en Tai Wan is Playback een manier van Community Building. In Brazilie is Playbacktheatre een vast onderdeel van de afstudeer ceremonie, gespeeld door een groep studenten.

De deelnemers zijn naast acteur en theatermaker vaak ook psycholoog of therapeut. Sommigen zijn organisatieadviseur, pedagoog, taaldocent, ingenieur, chemicus en/of Sjamaan. Allen werken al jaren met Playback en velen hebben er ook over gepubliceerd. Ik ben zelf nu 16 jaar met Playback bezig. Eerst met Wordt Vervolgd en sinds 5 jaar ook met vluchtelingenvrouwen en Erbij Horen. Maar er gaat hier een wereld voor me open. 

Ik ga het druk krijgen als ik terug kom. Zal het lukken om Playback te introduceren aan de UvA? De HvA? De VU? Ik wil samenwerken met organisaties om Playback in te zetten in veranderings-processen. Ik wil over Playback schrijven en teksten van Jonathan Fox en Jo Salas en anderen vertalen in het Nederlands. Ik weet nog niet wat de toekomst gaat brengen, maar Playback wordt groter in mijn leven. In elk geval heb ik al een afspraak staan om in Slotervaart een project te starten met de vrouwen van Vrouw en Vaart. Eén van de vrijwilligers hier in het centrum, waar we een voorstelling voor speelden, zei over zijn werk: Work is love in action. En zo is het ook met Playback Theatre, het is liefde in actie.

Wat Jonathan in het programma brengt, is zijn respectvolle aandacht voor de sociale context. Wie heeft een verhaal dat nog niet verteld is en dat gehoord moet worden? Wat is er in dit land gebeurt waar wij te gast zijn en hoe kunnen we dat een plaats geven in het werk? Weet waar je bent en voor wie je gaat spelen. Wat is hier gebeurd, wat leeft er, welke trauma's of thema's spelen een rol? Respect en erkenning geven zijn wezenlijk. Vanaf dag één brengt hij ons met eenvoudige oefeningen en werkvormen naar een diepere laag en een breder perspectief. Met weinig woorden en een bescheiden maar trefzekere toon. Het gaat niet over hem. Jonathan op zijn verjaardag: "My purpose in life was not to be happy."

Playback is gericht op het creeren van compassie en begrip. Soms is het nodis om tussendoor silly games te doen, om de zware verhalen aan te kunnen. En dat doen we dan ook. Vaak vraagt hij: " Why are we doing this?" In het boekje dat we maakten voor zijn verjaardag schreef ik:

"Als je alle verhalen die wereldwijd zijn gedeeld tijdens Playback Theatre voorstellingen zou kunnen tellen, zou je een oceaan kunnen vullen met compassie en begrip en vreugde. Dat is jouw geschenk aan de wereld. ..." 

Playback Theatre bestaat nu zo'n kleine 40 jaar en wordt op dit moment in meer dan 50 landen toegepast. En dat aantal groeit nog steeds. Er zijn meerdere afstudeeronderzoeken gedaan over de effecten in verschillende toepassingen. Er zijn meerdere boeken over geschreven. Op dit moment lees ik "Acts of Service" van Jonathan zelf. Playback is gebaseerd (o.a.) op de oude traditie van verhalen vertellen. Dat maakt het voor iedereen toegankelijk. Iedereen kan in zijn eigen taal zijn verhaal vertellen. Je hoeft niet te kunnen lezen en schrijven. Veel aandacht gaat in onze lessen naar een practische en soepele manier van vertalen tijdens de voorstelling. En naar taalgebruik. Wij leren "Story Language" gebruiken. Concrete persoonlijke gewone mensen taal, geen abstracte of algemene woorden. Zodat we het verhaal in de ander aanraken. Het heeft een practisch doel, maar is tegelijk een manier van zijn. Volgende keer meer over leiderschap en Playback.

Wordt Vervolgd...

Inhoud syndiceren